Devalüasyona Rağmen İhracattaki Artış Sınırlı

devaluation12 ayda doların yüzde 18, avronun ise yüzde 26 değer kazanmasına karşın ihracat ancak yüzde 8,5 arttı. Döviz dopingine cevap verenler otomotiv, tekstil-konfeksiyon, gıda olurken, ithal girdi kullanma oranı yüksek sektörler dövizden motive olmadı. Mayıs 2013’te başlayan ve 17 Aralık operasyonları ile hızlanan döviz kurunun TL karşısında değer kazanması, ya da TL’nin döviz karşısında değer kaybı, ihracatta beklenen artışı sağlayamadı.

Dövizin değer kazanmasının teorik olarak ihracatçıyı motive etmesi ve ihracatı anlamlı şekilde artırması beklenirken, Türkiye ekonomisinin ithal girdi bağımlılığı nedeniyle bu artışın yeterince gerçekleşmediği görüldü.

Nisan 2013-2014 döneminde doların aylık ortalaması 1,80 TL’den 2,13 TL’ye çıktı ve değer artışı yüzde 18’i buldu. İhracatın yarısından fazlasında söz sahibi olan avroda ise değer kaybı yüzde 26’yı buldu. 2013 Nisan ayı avro ortalaması 2.34 TL iken 2014 Nisan ayında ortalama 2.94 TL’ye çıktı, artış yüzde 26’ya yaklaştı.

Buna karşılık Ocak-Nisan 2013-2014 dönemlerinde ihracat artışı yüzde 8,5’ta kaldı. Nisan ayları itibariyle de ihracat artışı yüzde 8’de kaldı.

devalüasyon

OTOMOTİV-TEKSTİL-GIDA

2014’ün ilk 4 ayında yaklaşık 53,7 milyar doları bulan ihracat, 2013’ün ilk 4 ayına göre 4,2 milyar dolarlık artış gösterdi ve yüzde 8,5 arttı. Bu artışın bileşimine bakıldığında otomotivin yüzde 16 ile en ağırlıklı yeri tuttuğu, onu tekstil-konfeksiyon, gıda gibi ithal girdi kullanma oranı sektörlerin izlediği görüldü. Buna karşılık ithal girdi kullanma oranları yüksek sektörler doların değer kazanmasından yeterince etkilenmediler.

Otomotivde 4 aylık ihracat yüzde 11,4 artarak 6,5 milyar doları geçti. Sektör 2013’ün ilk 4 ayında ancak yüzde 1’lik ihracat artışı yaşayabilmişti. İlk 4 ayda ihracatı etkili bir şekilde artan diğer sektörler giyim ile tekstil oldu. Giyim ihracatı 4 ayda 4,7 milyar doları bularak yüzde 10’a yakın artış gösterirken tekstil ihracatı da da yüzde 9 artışla 5 milyar dolara yaklaştı.

Gıda sektörü de ilk 4 ayda ihracatını yüzde 10 artırarak 3,7 milyar dolarlık ihracat performansı gösterdi. Beyaz eşyanın içinde yer aldığı “makine-teçhizat” sektöründe de ihracat artışı yüzde 8’i, ihracat tutarı da 4,4 milyar doları buldu.

ihracat

İlk 4 ayda ihracatını en hızlı artıran sektör ise mobilya oldu. 2013’ün ilk 4 ayında 1,9 milyar dolar ihracat yapan sektörün 2014’ün Ocak-Nisan dönemi ihracatı 2,3 milyar dolara yaklaştı ve 400 milyon dolara yaklaşan bir artış gösterdi. Bu da yüzde 20’ye yakın ihracat artışı demek. Sektör önceki yıl da yüzde 27 dolayında ihracat artışı yaşamıştı.

METAL YORGUNU

Buna karşılık doların değer kazanmasıyla ihracatı etkilenmeyen sektörlerin başını demir-çeliğin içinde yer aldığı ana metal sanayii çekti. Hurda ithalatının ağırlık taşıdığı sektörde, doların ithalatı pahalandırmasıyla ihracat da yavaşladı.

Ana metal sanayinin ihracat artışı yüzde 4’te kaldı ve 7,2 milyar dolar olarak gerçekleşti. Toplam ihracatta sektör, yarım puan kaybederek payı yüzde 13,5’a düştü.

Tarım ve hayvancılık sektörünün ise 2013’ün ilk 4 ayında 1,9 milyar dolar olan ihracatı, 2014’ün aynı döneminde ancak 109 milyon dolar arttı 2 milyar dolar dolayında gerçekleşerek yüzde 5,7 arttı.

Rabia Yılmaz – Birgün