Ekonominin Tarihi

İnsan oğlunun yeryüzünde yaşama başlamasından itibaren çeşitli ihtiyaçlarını karşılamak için, üretimde bulunmak ticaret yapmak ve elindeki ürünleri korumak gibi, esas itibariyle ekonomik karakterli çeşitli faaliyetlerde bulunduğu kuşkusuzdur. İktisat teorisinin nasıl doğduğu ve geliştiği iktisadın tarihinin nereden başladığı tartışmalı bir konudur. Kimileri bunu eski Yunan’da kimileri Eski Çin’de, Kimileri de Eski Mısır Uygarlığı’ndan başlatır. Ancak bazı yazarlar da Yeni Çağa kadar hiç kimsenin iktisat literatürüne bir katkısı olmadığını iddia eder.

Bu iddiaya göre iktisadın tarihi 1776’da Adam Smith’in yazdığı “Milletlerin Zenginliği” kitabı ile başlar. Schumpeter bu görüştedir. Çünkü ona göre İktisat Bilimi hakkında genel bir görüş birliğine bu dönemde varılmıştır.

Buradan anlaşıldığı üzere iktisadın başlangıç tarihi hakkında iki temel ayırım söz konusundadır.

-İktisat Bilimi Batı uygarlığının bir ürünüdür. Dolayısıyla Eski Mısır, Çin ve Babil gibi uygarlıkların iktisat bilimine bir katkısı yoktur.

-Daha bilimsel olan ikinci görüş ise; bu uygarlıklarda, dönemlerinde ciddi ekonomik gelişmeler olmasına rağmen, bu döneme ait iktisat bilimine ışık tutacak olan yeterli sayıda belge günümüze kadar ulaşamamıştır. Mesela; Çin’in gelişmiş bir para sistemi ve döviz kontrol sistemine, Mısır’ın planlı bir ekonomi modeline, Babil’in gelişmiş bir hukuk sistemi ile para ve kredi sistemine sahip olduğu tarih ve tarihçiler tarafından kabul edilmektedir.

Adam Smith “Ulusların Zenginliği” adlı kitabının yayım yılı olan 1776 tarihini iktisadi analizin doğuş yılı olarak kabulü gerektiğini bildirdikten sonra bu konu ile ilgili aşağıdaki düşüncesini izhar eder: “Ancak her klasik durum, kendinden önce gelen çalışmaları özetler veya birleştirir. Bu nedenle tek başına anlaşılmaları mümkün değildir.”

Bugünkü genel kabule göre iktisadın tarihi Eski Yunan’la, özellikle Aristo’nun fikirleriyle başlamıştır. Ancak tarih, “başlangıcı olmayan bir incelemedir.” Bu nedenle iktisadi düşüncenin insanlıkla birlikte var olduğunu düşünmek son derece mantıklı bir yaklaşımdır. Üstelik Eski Yunan Uygarlığı’ndan önce İ.Ö. 3000 yıllarında Eski Hindistan, Mısır ve Babil’de göz kamaştırıcı uygarlıklar olduğu bilinmektedir (Savaş, 1997:1-4).

Bu yeni yazı dizimizde iktisat tarihini, teorilerini ve teorisyenlerini kısım kısım ele alacağız.

Kamil Güngör
Afyon Kocatepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi

KAYNAKLAR:

AKTAN, Coşkun Can. (1992), “Anayasal İktisadın Felsefi ve Teorik Temelleri”, Ekonomik Anayasa Sempozyumu, Takav Mat., Ankara.

AKTAN C. Can b, (1992). Kamu Ekonomisinden Piyasa Ekonomisine: Özelleştirme Ankara.

AKTAN, Coşkun Can. (1994). Çağdaş Liberal Düşüncede Politik İktisat, Takav Mat., Ankara.

AKTAN, C. Can, (1990). DEÜ İİBF Dergisi Çağdaş İktisadi Düşünceler, cilt:5 sayı: 1-2.

AKTAN. C. Can ve Ayça EKER. (1997). Nezihe SÖNMEZ’e Armağan, “İlk Çağdan Günümüze İktidadi Düşünce Okulları, Anadolu Matbaacılık, İzmir.

ALKİN, Erdoğan. (1975). Gelir ve Büyüme Teorileri, İstanbul Ün. İktisat Fak. İstanbul. (1982). Analysing Supply-side Economic: A Symposium, Wiewpoints On Supply-Side Economics, A Prentice-Hall Company, Reston, Virginia.

ATAÇ, Beyhan. (1991). Maliye Politikası, Gelişimi, Amaçları ve Uygulama Sorunları, Anadolu Üniversitesi Eğitim, Sağlık, ve Bilimsel Araştırma Çalışmaları Vakfı Yayınları, No: 86 Eskişehir.

KİMZEY Mc. Bruce. (1983). Reaganomics, “What Did Reagan Inherit” West Publishing Company, Newyork.

BUCHANAN, James McGill. (1997). “The Balanced Budget amendment: Clarifying the Arguments.” Public Choice 90.

DEMİR, Ömer; (1996). Kurumcu İktisat, Vadi Yayınları, İstanbul.

DEVRİM, Fevzi. (1995). Kamu Maliyesine Giriş, İzmir.

DİKMEN Orhan, (1995). Liberal, Bitaraf, ve Müdahaleci Vergi Politikaları, İ.Ü. İktisat Fakültesi Maliye Enstitüsü, Yayın No: 665-85-1, İstanbul.

DURDEN, Garey C. and Steven W. MILLSAPS. (1996). “James McGill Buchanan’s Contributions to Social and Economics Thought: Citation Counts, Self-Assessment and Peer Review” Constitutional Political Economy, 7, 133-151.

EKER, Aytaç ve Diğerleri, (1994). Maliye Politikası (Teori, İlkeler ve Yöntemler), Takav Matbaacılık, Yayıncılık San. Ve Tic. AŞ. Ankara.

EVANS, Michael. (1983). Higher Rates of Return Will Raise Personal Saving, The Truth About Supply-Side Economics, New York.

FULLERTON, Don. (1982). On the Possibility of An Inverse Relationship Between Tax Rates and Government Revenues, Journal of Puplic Economics, vol: 19, October.

HAİLSTONE, J. THOMAS. (1982). Wiewpoints On Supply-Side Economics, A Prentice-Hall Company, Reston, Virginia.

CHEVALIER, J. (1983).“Koruyucu Müşfik Devletin Sonu” Çev: Dündar Sağlam, Dünya Ekonomisinde Bunalım-Seçme Yazılar, Ar Basım ve Dağıtım AŞ, İstanbul.

KIMZEY, Bruce Mc. (1983). Reaganomics, “The Logical of Reaganomics”, West Puplishing, New York.

KİRAZCI, M Deniz ABD’de Başkan Reagan Dömemi Vergi Politikasının Ekonomik ve Politik Kökenleri, Vergi Dünyası Dergisi.

Kyer, Ben L.;Maggs Garry E, (1994). A Macro Economic Approach to Teachivg Suply Side Economics, Journal of Economic Education, Winter, Vol: 25.

LACOUDE Philippe L’effect Laffer en France au cours des années 1980 http://planetehomeo.cdtel.fr/sos/reunions/laffer.html.

DİKMEN, M Orhan. (1995). Liberal, Bitaraf, ve Müdahaleci Vergi Politikaları, İ.Ü. İktisat Fakültesi Maliye Enstitüsü, Yayın No: 665-85-1, İstanbul.

KİMZEY Bruce Mc. (1983). Reaganomics, “What Did Reagan Inherit” West Publishing Company, Newyork.

ORHAN, Osman Z. (1989). Keynezyen ve Moneterist İstikrar Politikaları, Bilim Teknik Yayınevi İstabbul.

PRESTEN J. Ve Diğerleri, (1993). Vergi oranları ile Vergi Gelirleri Arasındaki İlişki ve Laffer Etkisinin Belirsizlikleri, Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, Cilt: 8, Sayı: 1.

SAKAL, Mustafa, Asuman ALTAY, (1995). Türkiye’de Liberalizasyon Sürecinde Maliye Politikaları Açısından Kamu Ekonomisinin Özel Ekonomi Üzerindeki Etkileri, “Türkiye’de Maliye Politikasının Uygulamasında Kurumsal Sorunlar,”Gazi Magosa- KKTC: 4-8 Mayıs.

SAVAŞ, Vural F. (1986).Keynezyen İktisat Yıkılırken, Beta basım Yayım Dağıtım AŞ, İkinci Baskı, İstanbul.

SAVAŞ, Vural F. (1994). Politik İktisat, İkinci Baskı, Beta Basım Yayın, İstanbul: 1994.

SAVAŞ, Vural F (1997). İktisadın Tarihi, Liberal Düşünce Topluluğu, Avcıol Matbaacılık, İstanbul.

SCHNEIDER, Friedrich. (1992). “Politik Anayasa, Ekonomik Anayasa ve Anayasal Bütünlük”, Ekonomik Anayasa Sempozyumu, Takav Mat., Ankara.

SÖNMEZ, Sinan. (1994). Bütçe Açığının Finansmanı ve Enflasyon, ODTÜ Gelişme Dergisi 21(4).

TEKELİOĞLU, (1987). Muammer “Çağdaş İktisadi Düşüncede Yol Ayrımları” Çukurova Üniversitesi İİBF Dergisi cilt:1 sayı:1.

TEKELİOĞLU, Muammer; (1993). İktisadi Düşünceler Tarihi, Çukurova Üniversitesi Basımevi, Adana.

ÜSTÜNEL, Besim. (1990). Makro Ekonomi, Beşinci Baskı, Ankara 1990.

VAN DEN HAUVE, Ludwing (2000). The Case For Supply-Side Economics Revisited: The Effect of Time Preference.

YILDIRIM, Refia. (1989). Maliye Politikası Açısından Arz Ekonomisi Çukurova Üniversitesi İİBF Dergisi, cilt:3, sayı:1.