Enflasyon, Kapasite Kullanımı ve Baltic Dry İlişkisi

Geçen Şubat ayından bu yana elektrik, su, gaz harcamalarında ortalama %12,25 artış varken, akaryakıt fiyatları önemli oranda zamlanmışken ve yılbaşı itibariyle işçilik, kira, vs tüm kalemlerin işletme maliyetlerinde artış olmuşken üretici fiyatları endeksi neden düşüyor? Bunun cevabını bulmak için kapasite kullanım oranları, ve uluslararası üretim ve ticaretin kapasitesini en net şekilde gösteren Baltic Dry endeksini birlikte incelemek gerekir.

KAPASİTE KULLANIM ORANLARI

Üretim birimlerinin problemsiz bir ortamda kapasitelerinin tamamı kadar üretim yapmaları teorik açıdan mümkündür. Ancak pratikte bu pek gerçekleşmez.

Kapasite kullanım oranı hesaplanırken imalat sanayi alt sektörü esas alınır. Çünkü, imalat sanayi alt sektörü toplam imalat sanayi sektörünün %86’ya yakın büyüklüğünü temsil eder ve imalat sanayi üretimi mevsim ve takvim etkilerinden daha az etkilenir.

Global kriz öncesi imalat sanayimisin kapasite kullanım oranları genelde 80 seviyelerinde iken, krizle birlikte bu oran 60 seviyesine gerilemiştir.

Bu durum, bu düşüşü öngöremeyerek yatırım yapan birçok şirketi zor durumda bırakmış ve ödemeler aksamıştı.

Hatta, nakit dengesi bozulan ve aralarında köklü firmaların da bulunduğu pek çok şirket piyasadan çekilmek zorunda kaldılar.

Kapasite kullanım oranının düşmesi özellikle nakit planlamasını daha önemli hale getirir. Çünkü, yüksek cirolara göre yapılan ödeme planlamaları, cironun düşmesiyle aksamaya başlar.

Yüksek ciroya göre yapılan maliyet hesaplamaları da kapasite kullanımının düşmesiyle negatif yönde şaşar ve firmaları bir anda iflasın eşiğine getirebilir.

İşletmeler ilk olarak muhasebelerinden firmalarının borç-alacak vade ve yaşlandırma raporlarını isteyerek işe başlamaları önemlidir. Bu verilere ulaşamıyorsanız, ne nakit planlaması yapabilir, ne de önümüzdeki dönemde firmanızın nereye gidebileceğini net görebilirsiniz.

kko1

kko2

kko

ÜFE-TÜFE

Şubat ayı itibariyle yıllık enflasyon TÜFE’de % 7,03 ve ÜFE’de %1.84 olarak gerçekleşti. Çekirden enflasyon ise %5.82 artış gösterdi.

Şubat ayında TÜFE %0,30 artarken, ÜFE % 0,13 azaldı.

tufe-ufe

BALTİC DRY ENDEKSİ

Endeks, 1744 Londra’da kuruldu. 26 adet deniz nakliye hattındaki ticaretin reel durumunu günlük yansıtan ve en önemlisi spekülasyon, manipülasyon ve hatta revizyon yapılamayan gerçek fiyatlandırmanın yapıldığı bir endekstir.

2008 yılında endeks, 11.793 ile en yüksek değerindeydi aynı yılın sonuna doğru ciddi boyutlu düşüşler görüldü.

Reel sektördeki krizleri önceden ve doğru olarak tespit edebilmesinden dolayı son dönemde oldukça önem kazanmıştır.

Baltic Dry endeksi, denizyolu taşımacılığında kuru yükler üzerindeki navlun fiyatlarını içerir.

Fiyat, tür, hat, maliyet, uzunluk zaman faktörlerini de işin içine alarak değerlendirme yapar.

Bu nedenlerle sapma olmaz ve dolayısıyla endeksin düşüş ve yükselişi reel sektörün durumunu olduğu gibi gösterir.

Endeksin düşmesi, üretimin düşmesi anlamına gelir ki bu da mali piyasaları doğrudan etkiler.

bdiy

Sonuç olarak, eğer TÜFE’de bir artış varken, ÜFE düşüyor ve iki endeks arasındaki makas açılıyorsa, aynı anda kapasite kullanım oranları düşüyorsa, bunun üzerine Baltic Dry endeksi son yılların dibinde ise bunun açıklaması şudur: Üretici malını satamadığından artan maliyetleri fiyata yansıtamıyor demektir.

Durumun böyle devam etmesi halinde birçok sanayicinin önce küçülmesi (ki bu işsizliğin artması ve ekonominin küçülmesi anlamına gelir) ve nihayetinde kapısına kilit vurmasına kadar gidebilecek tehlikeli bir durumu ifade eder.

Yazan: @sasgem

[email protected]